Tηλ: +30 7007006062 | Mail: info@digitalphotos.gr
Η Τιμή Έκθεσης ή EV (Exposure Value), είναι ένας καθαρός αριθμός που προσδιορίζει ορισμένο επίπεδο φωτεινότητας. Στη φωτογραφία, η Τιμή Έκθεσης υποδηλώνει όλους τους δυνατούς συνδυασμούς ταχύτητας και διαφράγματος, που δίνουν την ίδια έκθεση, δηλαδή που επιτρέπουν τη διέλευση της ίδιας ποσότητας φωτός. Η σωστή έκθεση ορίζεται ως ο κατάλληλος συνδυασμός ταχύτητας και διαφράγματος για το σωστό φωτισμό του φίλμ (σήμερα αισθητήρα). Ή όλη ιδέα αναπτύχθηκε στη Γερμανία τη δεκαετία του 50, σε μία προσπάθεια να γίνει πιο απλός ο τρόπος να επιλέξει κανείς από τους διάφορους ισοδύναμους συνδυασμούς, ταχύτητας και διαφράγματος.
Ας δούμε όμως πρώτα τι είναι ταχύτητα, διάφραγμα και έκθεση, αφού η ταχύτητα του κλείστρου προσδιορίζει το χρόνο έκθεσης στον αισθητήρα, το άνοιγμα του διαφράγματος προσδιορίζει το ποσοστό του εξωτερικού φωτός που θα πέσει στον αισθητήρα και ο συνδυασμός του χρόνου έκθεσης (ταχύτητα) και του ποσοστού του εξωτερικού φωτός (διάφραγμα) δίνει τη σωστή έκθεση.
Κλείστρο
Το κλείστρο (shutter) ή φωτοφράχτης είναι ένας μηχανισμός που ανοιγοκλείνει ελεγχόμενα ο οποίος πρώτον, δεν επιτρέπει να περάσει φως στον αισθητήρα όταν δεν πραγματοποιείται λήψη και δεύτερον, ελέγχει τη χρονική διάρκεια της έκθεσης του αισθητήρα στο φως. Σήμερα τα κλείστρα αποτελούνται από κατακόρυφες φωτοστεγείς κουρτίνες (curtains), που βρίσκονται πολύ κοντά στον αισθητήρα και γι’ αυτό λέγονται και κλείστρα εστιακού επιπέδου (focal plane shutters).
Όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα του κλείστρου (γρήγορη ταχύτητα) τόσο περισσότερο παγώνει η κίνηση σε γρήγορα κινούμενα αντικείμενα. Οι συνηθισμένες ρυθμίσεις ταχύτητας είναι (τιμές σε δευτερόλεπτα): 8, 4, 2, 1, 1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/250, 1/500, 1/1000, 1/2000, 1/4000, 1/8000. Για να πάμε από τη μία ρύθμιση στην επόμενη, μειώνουμε κάθε φορά το χρόνο έκθεσης στο μισό. Όμως η ταχύτητα και ο χρόνος είναι ποσά αντιστρόφως ανάλογα. Έτσι για να μη μπερδευόμαστε με κλάσματα παίρνουμε από το χρόνο έκθεσης μόνον τον παρονομαστή και αντί να λέμε πχ, χρόνο έκθεσης 1/250 λέμε ταχύτητα 250. Μερικές φωτογραφικές μηχανές έχουν ρύθμιση και στα ενδιάμεσα των παραπάνω ταχυτήτων.
Διάφραγμα
Το διάφραγμα (aperture) είναι ο μηχανισμός του φακού ο οποίος μετατρέποντας τη διάμετρό του ελέγχει την ποσότητα του φωτός που διέρχεται, περιορίζοντας τη φωτεινότητα, ώστε ο αισθητήρας να εκτίθεται στη σωστή ποσότητα φωτός.
Η φωτεινότητα (luminance) του φακού συμβολίζεται με f/ ή με f-stop και υπολογίζεται αν διαιρέσουμε την εστιακή απόσταση του φακού με την διάμετρό του. Άρα όσο πιο μακρόστενος είναι ο κύλινδρος τόσο πιο σκοτεινός θα είναι. Όταν το διάφραγμα είναι τελείως ανοικτό, η φωτεινότητα θα είναι ίση με τη φωτεινότητα του φακού. Όσο μικραίνει το διάφραγμα τόσο περιορίζεται το εισερχόμενο φως. Οι συνηθισμένες τιμές που παίρνει το διάφραγμα είναι τέτοιες ώστε κάθε φορά να μειώνεται το εισερχόμενο φως στο μισό. Η μείωση στο μισό επιτυγχάνεται με μείωση στο μισό του ανοίγματος (επιφάνειας) του διαφράγματος.
Όταν λέμε λοιπόν, φωτεινότητα 1:1,4 εννοούμε ότι αφήνουμε να περάσει το μισό φως από αυτό που προσπίπτει στο φακό. Επειδή, και εδώ κάθε επόμενη ρύθμιση είναι το μισό φως της προηγούμενης, οι συνηθισμένες τιμές f/ θα είναι κλάσμα του οποίου ο παρονομαστής θα πολλαπλασιάζεται επί 1.4. Μετά τις στρογγυλοποιή¬σεις έχουμε τις τιμές 1:1.4, 1:2, 1:2.8, 1:4, 1:5.6, 1:8, 1:11, 1:16, 1:22 και για να μην μπερδευόμαστε με κλάσματα παίρνουμε μόνον τον παρονομαστή και έτσι έχουμε, f/1.4, f1/2, f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11, f/22. έτσι λοιπόν, κάθε φορά που μεγαλώνουμε κατά ένα στοπ το διάφραγμα, η ποσότητα του διερχόμενου φωτός γίνεται η μισή. Μερικές φωτογραφικές μηχανές έχουν ρυθμίσεις διαφράγματος και στα μισά των παραπάνω ρυθμίσεων.
Έκθεση
Η φωτογραφία για να αποτυπωθεί σωστά θα πρέπει ο αισθητήρας να δεχτεί μια ορισμένη ποσότητα φωτός. Με τη βοήθεια του διαφράγματος ρυθμίζουμε την ένταση του εισερχόμενου φωτός και με τη βοήθεια του φωτοφράκτη, κανονίζουμε τη διάρκεια του χρόνου που θα περνάει το φως μέσα από το φακό. Το γινόμενο της εντάσεως του εισερχόμενου φωτός και του χρόνου που επιτρέπεται στο φως να δράσει, ονομάζεται, εκφώτιση ή πιο γνωστά έκθεση (exposure).
Για συγκεκριμένη ευαισθησία, ISO, υπάρχουν πολλοί συνδυασμοί που δίνουν την ίδια έκθεση. Έτσι για παράδειγμα, αν μία φωτογραφία ληφθεί με ταχύτητα 250 και διάφραγμα 11, μπορεί να ληφθεί ακόμη και με τους εξής συνδυασμούς:
Αν θέλουμε να υπολογίσουμε την έκθεση συμπεριλαμβάνοντας και την ευαισθησία, ISO, τότε το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να προσθέτουμε το 1 κάθε φορά που προσθέτουμε φως και να αφαιρούμε το 1, κάθε φορά που αφαιρούμε φως. Ας το δούμε καλύτερα στον παρακάτω πίνακα, όπου θα θεωρήσουμε τη πρώτη γραμμή σαν την αρχική έκθεση και στις επόμενες γραμμές θα δούμε με ποιες ρυθμίσεις θα μπορούμε να έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα:
Κατάλληλη επιλογή ταχύτητας-διαφράγματος
Εάν έχουμε για παράδειγμα EV=10, τότε σε ποια ταχύτητα και με πόσο διάφραγμα θα φωτογραφίσουμε, χωρίς τη βοήθεια της επιλογής προτεραιότητας διαφράγματος Av ή της επιλογής προτεραιότητας ταχύτητας Tv; Εάν δηλαδή γυρίσουμε τον επιλογέα στο Μ; Μα θα μου πείτε ότι υπάρχουν φωτόμετρα χειρός και αρκετά φθηνά που κάνουν όλες αυτές τις διαδικασίες εύκολα και γρήγορα. Εάν όμως θέλετε να μάθετε τι ακριβώς γίνεται παραθέτουμε για εσάς τους παρακάτω πίνακες που αντιστοιχούν τη ταχύτητα και το διάφραγμα στις τιμές έκθεσης.
Εάν λοιπόν θέλουμε για παράδειγμα EV=10, τότε θα πρέπει να πάρουμε το ζευγάρι Ταχύτητα-Διάφραγμα που άμα προσθέσουμε τους αριθμούς EV θα μας κάνουν 10. άρα λοιπόν τα ζευγάρια αυτά είναι:
Όμως παρά το γεγονός ότι όλοι οι παραπάνω συνδυασμοί δίνουν, μια σωστά φωτισμένη φωτογραφία, δεν δίνουν την ίδια φωτογραφία. Γιατί όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα τόσο πιο «καθαρά» φαίνονται τα κινούμενα αντικείμενα και όσο μεγαλύτερο είναι το διάφραγμα τόσο μεγαλύτερο είναι και το βάθος πεδίου. Άρα η επιλογή του ζευγαριού θα γίνει με αυτά τα κριτήρια, δηλαδή εάν φωτογραφήσουμε σκηνές από σπορ θα πρέπει να επιλεγεί το προτελευταίο ζευγάρι (1/500, f/1.4), ενώ εάν θέλουμε μεγάλο βάθος πεδίου θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κάποιο από τα πρώτα ζευγάρια, (1/2, f/22), (1/4, f/16).
